Programma Leren van Luther 2026-2027

Hoe en waartoe verander je de kerk?
De kracht van Luthers weg naar hervorming.

Luther heeft nooit een nieuwe kerk willen stichten. Hij wilde de kerk van zijn tijd en de vigerende theologie grondig hervormen, om zo relevant te blijven in situaties van grote culturele veranderingen. In die zin kunnen we van Luthers reformatie leren als we naar onze eigen tijd en onze eigen kerken kijken. Want wat maakte Luthers hervorming succesvol?
Hoe zorgde hij ervoor dat de gelovigen konden meegaan met de nieuwe ideeën en de veranderende praktijken? En hoe ging hij om met fanatici die het allemaal nog veel radicaler wilden? Luther leert ons hoe frisse nieuwe ideeën mensen en kerkstructuren kunnen veranderen, maar ook hoe belangrijk het is om altijd voor ogen te houden waar het in de kerk om moet gaan. Want verandering is nooit een doel op zich is. De vraag is altijd: waartoe zouden willen we veranderen? Voor Luther was dat duidelijk: naar Christus toe! Maar wat betekent dat eigenlijk?

In vier bijeenkomsten lezen we over de cultuurcrisis in Luthers tijd, over zijn eigen strijd om het geloof weer terug te brengen naar de ‘gewone man’, over zijn worsteling met radicaliteit en realiteitszin en ook hoe hij zelf veranderde en zijn leven in de waagschaal stelde. En we leren hoe dit ons vandaag verder kan brengen.


Bijeenkomst 1  wo av 7 okt
De crisis in de kerk: in Luthers tijd en in onze tijd

Sinds de vroege Middeleeuwen was er een soort werkverdeling ontstaan tussen geestelijken (priesters, monniken) en ‘gewone’ gelovigen. De geestelijken leefden devotioneel voor God en de ‘leken’ onderhielden hen financieel om de sacramenten te bedienen. Daarmee was de gelovige geworden tot een consument van heilsgoederen die door de kerk (al dan niet tegen betaling) werden uitgedeeld.
In onze tijd gedragen veel kerken zich eigenlijk niet veel anders: ze bieden allerlei religieuze diensten (zingeving, liturgische vieringen, pastoraat), maar moeten concurreren op een sterk krimpende markt van (shoppende) gelovigen. Daarom zoeken ze naarstig naar productvernieuwing of trachten ze het succes van groeikerken te kopiëren.
Luthers trachtte de kerk niet alleen te bevrijden van dit marktdenken, hij zette vooral in op het her-denken van geloof als een levenshouding, een gezindheid én een dagelijkse praktijk.
Dat begin met de vraag waar we in geloven (waar we op vertrouwen)? Wie is God voor ons?

Bijeenkomst 2 woe av 21 okt
Luthers doel: Christus weer centraal stellen

De kerk is voor Luther de gemeenschap die in alles Christus centraal stelt. Want in Christus heeft de onzichtbare God zich geopenbaard en ons opgezocht. Wij kunnen God niet zoeken, we kunnen alleen wachten totdat hij ons zoekt en vindt en bidden dat hij de kerk vernieuwt. Dat verwachten doet de kerk door in elk Bijbelvers Christus te vinden, in elke eredienst Jezus en de boodschap van genade centraal te stellen en in elke situatie te onderscheiden wat toe-leidt of juist afleidt van Christus. Volgens Luther openbaart God zich in Christus altijd ‘onder het tegendeel’: als licht in het duister, leven in sterven, kracht in zwakte, oneindigheid in eindigheid, genade in oordeel, leven in dood. Kan God, hoewel onkenbaar, zo op onverwachte wijze bij ons zijn?

Bijeenkomst 3: woe av 4 nov
Luthers weg: radicale ideeën en bedachtzame praktijk

In de jaren 1519-1521 publiceert Luther zijn hemelbestormende ideeën waarom hij uit de kerk wordt gezet en door de keizer vogelvrij wordt verklaard. Hij duikt onder op de Wartburg, maar als hij hoort dat radicale Hervormers een beeldenstorm ontketenen keert hij begin 1522 spoorslags terug naar Wittenberg en preekt fel tegen het vernietigen van kerkinterieurs. Hij pleit voor rust, geduld en verandering door het Woord in plaats van radicale maatregelen. ‘Wachten op God’ in plaats van onze eigen actie.
Hoe kun je een kerk diepgaand veranderen en tegelijk zorgen dat je de goede richting kiest en dat gelovigen daarin kunnen meegaan, bijvoorbeeld als het gaat om de liturgie of de kerkmuziek? Luther pleit voor bedachtzaamheid. Wat niet wil zeggen dat de kerk geen crisis kent. Sterker nog: Luther leeft vanuit crisis! De ontmoeting met Christus zal de kerk, zal ons leven, altijd op de kop zetten.

Bijeenkomst 4: woe av 18 nov
De identiteit van kerk en van gelovigen: ontvankelijk leven

Luthers leven was in alle opzichten een antwoordend leven. Geloof, zo ontdekte hij, is dankend antwoord geven op Gods belofte van vergeving. Leven is leven uit genade, leven van wat je ontvangt. Dat betekent niet dat voor Luther vroomheid slechts bestond uit persoonlijke spiritualiteit. Vanuit je geloof verhoud je je juist op allerlei manieren met de wereld om je heen. Luthers geschriften zijn altijd een antwoord op de ontwikkelingen van zijn tijd. Hij schreef voor gelovigen, prelaten, theologen en overheden. Ontvankelijk leven naar God en naar je medemens: hoe doen we dat nu?


Plaats: Lutherse kerk, Nw. Oosterstraat 28 – 30, 8911 KN Leeuwarden
Aanmelden: bij Elisabeth Huxdorff,  email: luthers@xs4all.nl   

          de kosten a € 20,-- kunt u overmaken naar
            NL91 INGB 0000 8256 95
           t.n.v. Evang. Lutherse Gemeente Leeuwarden
           Nw. Oosterstraat 28 - 30
          8911 KN Leeuwarden
        O.V.V. Luthercursus of contant op de eerste avond.